عباس قديانى
859
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
ى ياتسويچ : - گراتيان ياتسويچ يادگار زريران كتابى است از مجموعه ادبيات به زبان پهلوى به آن اياتكار زريران ، « تكار زريران » نيز گفتهاند . و آن رسالههاى حماسى و مذهبى است مشتمل بر قريب 3000 كلمه ، كه ظاهرا در حدود قرن 6 م . تدوين شده است . اين كتاب در زمان اشكانيان تغييراتى در آن راه يافته و به وضع فعلى درآمده . ظاهرا كلماتى كه براى توضيح و تفسير اشعار اين منظومه آورده شده است وارد متن كتاب گرديده و گويند اين منظومهء دوره اشكانيان ، كه اساس رسالهء فعلى يادگار زرير است به تقليد و بر اثر منظومهاى كه در دورهء هخامنشيان منظوم گرديده به وجود آمده موضوع كتاب جنگ ميان ايرانيان و تورانيان ( گشتاسب و ارجاسب ) بر سر دين زرتشت مىباشد . پهلوان اين داستان زرير ، برادر و سپهسالار گشتاسب است كه به دست ويدرفش جادو كشته مىشود ، ولى پسر او بستور ، ويدرفش را به قتل مىرساند ، و ارجاسب به توران مىگريزد . اين رساله در ادبيات ايران تأثير كرده است و دقيقى از آن متأثر گرديده و در شاهنامه نيز اين تأثير نمايان است . يارغوچى كلمهء مغولى به معنى قاضى و مدافع و حاكم قانون . يارغو دادرسى قضايى در حكومت مغول . يارق تيمور از امراى امير تيمور گوركانيان . يازيليكايا پرستشگاه هيتى نزديك به غاركوى . ياسا واژهاى مغولى به معنى : مجموعه قوانين ( قاعده و قانون ) مخصوصا قوانين چنگيز خان كه به دستور